731 ” Osmanlı’nın Cihan Devleti Hâline Gelmesini Sağlayan Politikalar
” Kavram Sözlüğü

1. Beylik

• Anlamı: Kendi toprakları, askeri ve yöneticisi olan küçük Türk yönetim birimi.

• Kısaca: Büyük bir devlet çatısı altında veya bağımsız hareket eden küçük devletçik.

2. Cihan Devleti

• Anlamı: Dünyanın farklı kıtalarına yayılan, birçok farklı milleti adaletle yöneten ve dünya çapında söz sahibi olan çok büyük ve güçlü devlet.

• Örnek: Üç kıtada (Asya, Avrupa, Afrika) hüküm süren Osmanlı Devleti bir cihan devletidir.

3. Uç Beyliği

• Anlamı: Bir devletin sınırlarını dış tehditlere karşı korumak ve düşman sınırlarına doğru akınlar düzenlemek amacıyla sınır bölgesine yerleştirilen beylik.

• Örnek: Osmanlı Beyliği, Bizans sınırında kurulmuş bir uç beyliğidir.

4. Fetih

• Anlamı: Sadece yeni bir toprak parçası kazanmak değil; bir şehri veya bölgeyi adalet ve huzur getirmek amacıyla yönetimi altına alma.

• Örnek: 1453 yılında Fatih Sultan Mehmed’in İstanbul’u fethetmesi.

5. Gaza ve Cihat

• Anlamı: İslamiyet’i korumak, yaymak ve insanlara tanıtmak amacıyla yapılan mücadele ve askerî seferler.

• Kısaca: İnanç ve vatan sevgisi uğruna yapılan fedakâr mücadele.

6. Gazi

• Anlamı: Gaza ve cihat seferlerine katılan, vatanını ve inancını canı pahasına savunan kişilere verilen onurlu unvan.

• Örnek: Ertuğrul Gazi, Osman Gazi.

7. İskân Politikası (Yerleştirme Siyaseti)

• Anlamı: Yeni fethedilen yerlerde kalıcı olmak, güvenliği sağlamak ve tarımı geliştirmek için Anadolu’dan getirilen konargöçer Türk ailelerin bu bölgelere yerleştirilmesi.

• Kısaca: Fethedilen yerleri Türk yurdu hâline getirme ve bölgeyi kalkındırma planı.

8. İstimalet Politikası (Hoşgörü ve Gönül Alma)

• Anlamı: Fethedilen yerlerde yaşayan halka, özellikle de farklı din ve kültürden olan insanlara karşı uygulanan adaletli, anlayışlı ve hoşgörülü yönetim anlayışı.

• Kısaca: İnsanların dinine, ibadetine ve malına saygı göstererek gönüllerini kazanma politikası.

9. Merkezî Otorite (Merkezî Yönetim)

• Anlamı: Ülkedeki bütün kararların tek bir merkezden ve padişah tarafından alınması; alınan bu kararların devlet görevlileri aracılığıyla her şehirde eksiksiz uygulanması.

• Kısaca: Devletin içindeki birlik, beraberlik ve düzen.

10. Ahilik (Ahi Teşkilatı)

• Anlamı: Osmanlı Devleti’nin kuruluş döneminde toplumda birlik, dürüstlük ve dayanışmayı sağlayan esnaf ve zanaatkârlar birliği.

11. Millî Kimlik ve Tarih Bilinci

• Anlamı: Bir milleti diğerlerinden ayıran dil, kültür, bayrak ve ortak tarih değerleridir. Geçmişte atalarımızın neler yaşadığını bilmek (tarih bilinci), geleceğe daha güçlü adım atmamızı sağlar.

12. Donanma ve Kaptanıderya

• Donanma: Denizlerde devleti korumak ve güvenliği sağlamakla görevli askerî gemiler topluluğu.

• Kaptanıderya: Osmanlı Devleti’nde deniz kuvvetlerinin ve donanmanın en yetkili başkomutanı (Örneğin: Barbaros Hayreddin Paşa).

13. Şahi Topu

• Anlamı: İstanbul’un fethi sırasında Doğu Roma’nın (Bizans) aşılması güç kalın surlarını yıkmak için özel olarak döktürülen dönemin dev boyutlardaki büyük topları.

14. Grejuva (Rum Ateşi)

• Anlamı: Bizans İmparatorluğu’nun kuşatmalar sırasında denizden gelen gemilere karşı kullandığı, suyun üstünde bile sönmeden yanabilen özel kimyasal savunma ateşi.

15. Hilal (Turan) Taktiği

• Anlamı: Düşmanı merkeze çekip sağ ve sol kanatlardan yarım ay şeklinde çembere alarak etkisiz hâle getirme savaş taktiği.

• Örnek: Preveze Deniz Muharebesi’nde Barbaros Hayreddin Paşa’nın uyguladığı deniz taktiği.

16. Kutsal Emanetler

• Anlamı: Yavuz Sultan Selim’in Mısır Seferi sonrasında İstanbul’a getirilen, Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’e (s.a.v.) ve diğer peygamberlere ait hırka, kılıç, mühür gibi manevi değeri yüksek tarihî eşyalar.

 

Word olarak indirmek için Tıklayınız.